Οικολογικός Εφιάλτης από το Μπλε Καβούρι και οι Εκκλήσεις των Ψαράδων
Η Μεσόγειος και κατ’ επέκταση οι ελληνικές θάλασσες δέχονται τα τελευταία χρόνια έντονη πίεση από ξενικά είδη. Αν και ο λαγοκέφαλος μονοπωλεί συχνά το ενδιαφέρον λόγω της τοξικότητάς του, ένας άλλος “αθόρυβος” εισβολέας προκαλεί τεράστια οικολογική και οικονομική καταστροφή, κυρίως στα ρηχά νερά: το μπλε καβούρι.
Πρόκειται για έναν εξαιρετικά επιθετικό οργανισμό που έχει εξελιχθεί σε πραγματικό εφιάλτη για τους επαγγελματίες αλιείς των λιμνοθαλασσών της χώρας μας, οι οποίοι πλέον ζητούν την άμεση κρατική παρέμβαση για να σώσουν το βιος τους και το τοπικό οικοσύστημα.
Ένας αδηφάγος θηρευτής που απειλεί την ιχθυοπανίδα
Το μπλε καβούρι μπορεί να μην είναι δηλητηριώδες, όμως λειτουργεί ως ένας αδίστακτος κυνηγός. Όπως καταγγέλλουν οι ντόπιοι ψαράδες, τα τελευταία δέκα χρόνια η ραγδαία εξάπλωσή του έχει εξολοθρεύσει σημαντικούς πληθυσμούς εμπορικών ψαριών. Στο στόχαστρό του βρίσκονται γαρίδες, κοκοβιοί, γλώσσες, αθερίνες, αλλά και τα χέλια, τα οποία ήδη αποτελούν απειλούμενο είδος.
Η εικόνα που μεταφέρουν οι άνθρωποι του μόχθου είναι αποκαρδιωτική. Στη λιμνοθάλασσα της Βιστωνίδας, για παράδειγμα, η παραγωγή αθερίνας έχει κατακρημνιστεί σε δραματικό βαθμό. Από τους 300 τόνους που αλιεύονταν παλαιότερα, τα τελευταία δύο χρόνια η απόδοση μετά βίας άγγιξε τους 5 τόνους. Παράλληλα, οι ζημιές που προκαλούν οι ισχυρές δαγκάνες του καβουριού στα δίχτυα και τον αλιευτικό εξοπλισμό είναι καθημερινές και δυσβάσταχτες.
Το βιολογικό προφίλ του “εισβολέα”
Το συγκεκριμένο είδος καβουριού έχει καταγωγή από την αμερικανική ήπειρο και έκανε την εμφάνισή του στα μεσογειακά νερά γύρω στη δεκαετία του 1950. Σύμφωνα με τον ιχθυολόγο κ. Βαγγέλη Δημητρίου, συγκαταλέγεται πλέον στα 100 πιο επικίνδυνα χωροκατακτητικά είδη της Μεσογείου.
Το μυστικό της επιτυχίας του κρύβεται στην τεράστια προσαρμοστικότητά του. Είναι ικανό να επιβιώσει σε νερά με θερμοκρασίες που κυμαίνονται από 3 έως 37 βαθμούς Κελσίου, ενώ μπορεί να ζήσει τόσο σε ποτάμια και εκβολές όσο και σε βάθη έως 90 μέτρα. Το χειμώνα (από τον Νοέμβριο έως τον Απρίλιο) πρακτικά εξαφανίζεται, καθώς “θάβεται” στη λάσπη του βυθού, για να επανεμφανιστεί μαζικά τους καλοκαιρινούς μήνες, αναζητώντας τα στόμια των λιμνοθαλασσών για να αναπαραχθεί.
Γαστρονομική αξιοποίηση ή στοχευμένη αλιεία;
Τα τελευταία χρόνια γίνονται αξιόλογες προσπάθειες να ενταχθεί το μπλε καβούρι στην ελληνική κουζίνα ως εκλεκτός μεζές. Περιβαλλοντικές οργανώσεις, όπως η iSea, διοργανώνουν σχετικά φεστιβάλ (όπως το “Φεστιβάλ μπλε καβουριού” στη Θεσσαλονίκη) για να προωθήσουν την κατανάλωσή του.
Ωστόσο, ο επιστημονικός και αλιευτικός κόσμος επισημαίνει πως το εμπορικό ενδιαφέρον περιορίζεται κυρίως στα μεγάλα αρσενικά. Τα μικρά καβούρια και τα θηλυκά συχνά απορρίπτονται, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός να μην ελέγχεται ουσιαστικά. Αντιπροσωπεία του Συνδέσμου Συνεταιρισμών Μισθωτών Λιμνοθαλασσών (ΣΑΣΕΛ), η οποία συναντήθηκε πρόσφατα με τον υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, κατέθεσε μια ρεαλιστική πρόταση: τη θέσπιση οικονομικής αποζημίωσης ύψους 3 ευρώ ανά κιλό για την οργανωμένη, στοχευμένη αλιεία των μη εμπορεύσιμων μεγεθών.
Μόνο μέσω ενός τέτοιου οργανωμένου σχεδίου – υποστηρίζουν οι αλιείς – μπορεί ο άνθρωπος, ως ο μοναδικός φυσικός εχθρός του μπλε καβουριού στο τωρινό του περιβάλλον, να ανακόψει την ξέφρενη πορεία του και να γλιτώσει τις λιμνοθάλασσες από την ολοκληρωτική ερήμωση.
